Poly(methyl methacrylate) (viết tắt là PMMA) là một loại nhựa nhiệt dẻo trong suốt, truyền sáng tốt, được ứng dụng rộng rãi làm kính chắn gió máy bay. Trong công nghiệp hiện đại, nguyên liệu methyl methacrylate (MMA) được sản xuất theo quy trình Alpha gồm hai giai đoạn chính như sau:
Giai đoạn (1): CH2=CH2 + CO + CH3OH (Pd, t°) → CH3CH2COOCH3
Giai đoạn (2): CH3CH2COOCH3 + HCHO (xt, t°) → CH2=C(CH3)COOCH3 + H2O
Sản phẩm MMA sau đó được đem đi trùng hợp để tạo thành PMMA. Cho các phát biểu sau:
(a) Việc không sử dụng trực tiếp nguyên liệu methacrylic acid đun nóng với methanol (có mặt xúc tác H2SO4 đặc) trong công nghiệp là để phòng tránh rủi ro các monomer bị tự trùng hợp qua liên kết đôi C=C, gây đóng cục và tắc nghẽn hệ thống thiết bị.
(b) Xét về hiệu quả kinh tế nguyên tử, phản ứng ở giai đoạn (1) đạt 100% vì toàn bộ các nguyên tử của các chất tham gia đều được kết hợp hoàn toàn vào sản phẩm duy nhất mà không sinh ra bất kỳ chất thải hay sản phẩm phụ nào.
(c) Do PMMA là nhựa nhiệt dẻo có cấu trúc mạch không nhánh và tồn tại ở trạng thái vô định hình, vật liệu này có đặc điểm nóng chảy đột ngột ở một nhiệt độ xác định và có độ bền cơ học cao, không bị vỡ vụn khi chịu va đập mạnh.
(d) Giả sử hiệu suất chung của toàn bộ quy trình (từ nguyên liệu ethylene đến sản phẩm cuối cùng là PMMA) đạt 80%. Để sản xuất được 1000 kg PMMA, khối lượng khí ethylene tối thiểu cần đưa vào hệ thống là 224 kg.
Các phát biểu đúng là
A. (a), (b) và (d). B. chỉ có (b). C. (a) và (b). D. (a) và (d).
(a) Đúng, khi tổng hợp MMA bằng phản ứng ester hóa, MMA tạo ra hoặc nguyên liệu methacrylic acid có thể bị trùng hợp ngay trong điều kiện phản ứng ester hóa làm đóng cục, bám dính và tắc nghẽn đường ống, van, đường ngưng tụ cũng như tháp chưng cất của hệ thống công nghiệp.
(b) Đúng, toàn bộ nguyên tử các chất tham gia đều nằm trong sản phẩm mong muốn duy nhất nên hiệu suất nguyên tử giai đoạn 1 là 100%.
Chú ý: Hiệu suất nguyên tử = Tổng khối lượng mol sản phẩm mục tiêu / Tổng khối lượng mol các chất tham gia.
(c) Sai, PMMA không có nhiệt độ nóng chảy xác định do nó là hỗn hợp nhiều chuỗi với phân tử khối khác nhau. PMMA không nóng chảy đột ngột mà chuyển trạng thái từ từ: từ trạng thái thủy tinh sang trạng thái mềm dẻo, sau đó mềm dần ra thành chất lỏng nhớt khi nhiệt độ tăng tiếp tục.
(d) Sai, sơ đồ: nCH2=CH2 —> PMMA
mC2H4 = 1000.28/(100.80%) = 350 kg