Răng của người được bảo vệ bởi lớp men cứng, dày khoảng 2 mm. Lớp men này là hợp chất Ca5(PO4)3OH và được tạo thành bằng phản ứng:
5Ca2+ + 3PO43- + OH– ⇋ Ca5(PO4)3OH (1)
Sau khi ăn, vi khuẩn trong khoang miệng tấn công các thức ăn còn bám lại trên răng tạo thành các acid hữu cơ như: acetic acid, lactic acid,… Thức ăn vói hàm lượng đường cao tạo điều kiện tốt cho việc sản sinh các acid đó, khi lượng acid trong khoang miệng tăng lên (pH giảm) làm mòn dần lớp men răng. Fluorine là một trong những nguyên tố vi lượng có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ men răng. Kem đánh răng có chứa ion F–, trong quá trình đánh răng có sự hình thành hợp chất Ca5(PO4)3F theo phản ứng:
5Ca2+ + 3PO43- + F– ⇋ Ca5(PO4)3F (2)
Ca5(PO4)3F đã thay thế một phần cho Ca5(PO4)3OH làm cho răng được bảo vệ tốt hơn.
a) Nếu cân bằng (1) có hằng số cân bằng là KC1 và cân bằng (2) có hằng số cân bằng là KC2 thì giá trị của KC1 nhỏ hơn KC2.
b) Phản ứng (1) là phản ứng thuận nghịch.
c) Một số người có thói quen “ăn trầu”, việc này không tốt cho quá trình hình thành men.
d) Thực hiện vệ sinh răng miệng hợp lí và hạn chế ăn các thức ăn có hàm lượng đường cao là một trong các biện pháp giúp bảo vệ sức khỏe răng miệng.
(a) Đúng, hợp chất Ca5(PO4)3F bền vững hơn, khó bị hòa tan trong môi trường acid hơn so với Ca5(PO4)3OH. Do sản phẩm tạo thành bền hơn, phản ứng (2) xảy ra thuận lợi hơn (chiều thuận ưu thế hơn), dẫn đến hằng số cân bằng KC1 < KC2.
(b) Đúng, phản ứng (1) là phản ứng thuận nghịch. Lớp men răng vừa có thể hình thành (chiều thuận) vừa có thể bị hòa tan, mòn đi khi môi trường khoang miệng chứa nhiều acid (chiều nghịch).
(c) Sai, khi ăn trầu, người ta sử dụng vôi (Ca(OH)2). Vôi cung cấp thêm các ion Ca2+ và OH– cho khoang miệng. Theo nguyên lý chuyển dịch cân bằng Le Chatelier, việc tăng nồng độ Ca2+ và OH– sẽ làm cân bằng (1) chuyển dịch theo chiều thuận, giúp tái tạo và tăng cường sự hình thành men răng Ca5(PO4)3OH (người ăn trầu thường có răng chắc khỏe hơn, ít bị sâu hơn).
Ăn trầu cũng có mặt trái: Việc xơ cau cọ xát liên tục kèm theo các hạt cứng trong hỗn hợp trầu cau đóng vai trò như chất mài mòn, làm mòn men răng về mặt cơ học. Các chất trong trầu cau còn làm biến màu răng, khiến răng bị nhuộm đen và có nguy cơ viêm nướu.
(d) Đúng, hạn chế ăn đường giúp làm giảm nguồn thức ăn cho vi khuẩn, từ đó giảm sản sinh các acid hữu cơ (giữ cho pH không bị giảm). Vệ sinh răng miệng giúp loại bỏ thức ăn thừa, hạn chế sự phát triển của vi khuẩn. Cả hai việc này đều làm giảm sự mòn men răng do dịch chuyển cân bằng (1) theo chiều nghịch.