Omega-3 và omega-6 là hai nhóm acid béo không no thiết yếu, cơ thể người không tự tổng hợp được mà phải lấy từ thức ăn. Omega-3 có nhiều trong dầu cá, dầu hạt lanh; omega-6 có nhiều trong dầu đậu nành, dầu hướng dương. Trong cơ thể, chất béo được thủy phân nhờ enzyme lipase, giải phóng acid béo tự do. Việc cân bằng tỉ lệ omega-6 và omega-3 trong khẩu phần ăn có ý nghĩa quan trọng trong phòng chống viêm nhiễm và bệnh tim mạch. Dưới đây là cấu trúc của hai phân tử chất béo tiêu biểu: một chất béo không no được tạo thành từ acid béo omega-6, và một chất béo no được tạo thành từ acid béo no:
a) Tiến hành thủy phân hoàn toàn hai chất béo trên trong dung dịch NaOH, thu được hỗn hợp muối X, hỗn hợp muối này có thể được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất chất giặt rửa tổng hợp.
b) Điều kiện thường, trilinolein ở trạng thái lỏng, tristearin ở trạng thái rắn.
c) Thực hiện phản ứng hydrogen hóa hoàn toàn trilinolein thu được tristearin.
d) Chất béo tạo từ gốc acid omega-3 và omega-6 dễ bị oxi hóa trong không khí, tạo các hợp chất có mùi khó chịu do có chứa liên kết đôi C=C.
(a) Sai, hỗn hợp muối X chứa muối của các acid béo là nguyên liệu sản xuất xà phòng. Chất giặt rửa tổng hợp thường là các muối sodium alkylbenzenesulfonate, sodium alkyl sulfate được sản xuất từ dầu mỏ.
(b) Đúng, các chất béo không no có nhiều C=C như trilinolein ở trạng thái lỏng, các chất béo no như tristearin ở trạng thái rắn. Sự khác biệt này do các C=C làm chuỗi bị gấp khúc, phân tử trở nên cồng kềnh và sắp xếp kém chặt chẽ trong mạng tinh thể, lực liên kết giữa các phân tử yếu hơn khiến nhiệt độ nóng chảy của chúng thấp hơn chất không có C=C.
(c) Đúng:
(C17H31COO)3C3H5 + 6H2 (Ni, t°) —> (C17H35COO)3C3H5
(d) Đúng, các liên kết đơn C-C khá trơ với các chất oxi hóa, ngược lại C=C lại dễ bị oxi hóa tạo nhiều sản phẩm khiến chất béo bị biến chất, ôi thiu.