Trong công nghiệp, chất béo chủ yếu được sử dụng để điều chế glycerol, xà phòng và các loại sữa tắm. Để đánh giá chất lượng của chất béo dùng làm nguyên liệu sản xuất xà phòng, người ta sử dụng các chỉ số về chất béo như: chỉ số acid, chỉ số ester hóa…
Chỉ số acid là số mg KOH cần dùng để phản ứng vừa đủ với acid béo tự do có trong 1 gam chất béo.
Chỉ số ester hóa là số mg KOH cần dùng để phản ứng vừa đủ với lượng triglyceride có trong 1 gam chất béo.
Một loại chất béo chỉ chứa các acid béo RCOOH và triglyceride (RCOO)3C3H5 trong đó R là gốc hydrocarbon của các acid béo. Chất béo này có chỉ số acid là 7 và chỉ số ester hóa là 190,4.
Cho 100 kg chất béo trên phản ứng hoàn toàn với dung dịch NaOH, thu được m (kg) muối RCOONa. Toàn bộ lượng muối thu được, sau khi thêm tẩy màu rồi cho thêm phụ gia, chất tạo màu, hương liệu, được ép trong khuôn thành x bánh xà phòng. Biết mỗi bánh xà phòng đều nặng 90 gam có chứa 80% RCOONa về khối lượng.
a) Viết các phương trình hóa học của phản ứng xảy ra.
b) Tính giá trị của x.
(a) RCOOH + NaOH —> RCOONa + H2O (1)
(RCOO)3C3H5 + 3NaOH —> 3RCOONa + C3H5(OH)3 (2)
(b)
nNaOH tham gia (1) = 100.7/56 = 12,5 mol —> nH2O = 12,5 mol
nNaOH tham gia (2) = 100.190,4/56 = 340 mol —> nC3H5(OH)3 = 340/3 mol
Bảo toàn khối lượng:
m chất béo + mNaOH tổng = mRCOONa + mH2O + mC3H5(OH)3
—> mRCOONa = 103448,33 gam
Số bánh xà phòng x = 103448,33/(90.80%) = 1436,8 bánh