Câu 1. Chất béo đóng vai trò là nguồn cung cấp năng lượng cho cơ thể và được xem là nguồn dinh dưỡng quan trọng. Nhiều vitamin như A, D, E và K hoà tan tốt trong chất béo, nên chúng được vận chuyển và hấp thụ cùng với chất béo. Thành phần chính của chất béo là triglyceride. Cho triglyceride X có công thức cấu tạo như hình sau:
Thuỷ phân hoàn toàn a mol X trong dung dịch NaOH thu được a mol chất Y và hỗn hợp muối Z.
a) Dung dịch chất Y và dung dịch glucose đều hoà tan được copper (II) hydroxide ở nhiệt độ thường tạo dung dịch xanh lam.
b) Acid béo tương ứng với gốc acid ở vị trí (2) thuộc loại acid béo omega–6.
c) Chất Y được sử dụng làm chất giữ ẩm, chất chống lão hoá trong mỹ phẩm, làm hương vị trong thực phẩm.
d) Chỉ số xà phòng hóa là tổng số miligam KOH cần để xà phòng hóa triglyceride và trung hòa acid béo tự do trong 1,0 gam chất béo. Một loại chất béo chứa 88,2% chất X và 3,408% stearic acid về khối lượng, còn lại là các tạp chất không tham gia phản ứng với KOH. Chỉ số xà phòng hoá của chất béo trên là 174,72.
Câu 2. Dầu thực vật và mỡ động vật là nguồn cung cấp lipid quan trọng cho con người. Một loại chất béo X chứa 88,4% triglyceride triolein ((C17H33COO)3C3H5) và 2,84% stearic acid (C17H35COOH) về khối lượng, còn lại là các tạp chất trơ không phản ứng với dung dịch kiềm.
a) Oleic acid là một acid béo không no thuộc nhóm acid béo omega-9 do có nối đôi C=C ở vị trí cacbon số 9 tính từ nhóm carboxyl (-COOH).
b) Chỉ số xà phòng hóa là số miligam KOH cần để xà phòng hóa triglyceride và trung hòa acid béo tự do trong 1,0 gam chất béo. Chỉ số xà phòng hóa của mẫu chất béo X trên là 174,16.
c) Xà phòng hóa hoàn toàn chất béo X bằng dung dịch NaOH thu được glycerol. Dung dịch glycerol tạo phức chất màu xanh lam với Cu(OH)2 ở điều kiện thường.
d) Dầu mỡ động thực vật để lâu ngày trong không khí bị ôi thiu chủ yếu do liên kết đôi C=C của gốc acid béo không no bị oxi hóa chậm bởi oxygen tạo thành các hợp chất peroxide, sau đó phân hủy thành aldehyde, ketone có mùi khó chịu.
Câu 1.
X là (C17H35COO)(C17H33COO)(C17H29COO)C3H5; Y là C3H5(OH)3
(a) Đúng, glycerol và glucose đều có tính chất của alcohol đa chức (hoà tan được Cu(OH)2/OH– ở nhiệt độ thường tạo dung dịch xanh lam).
(b) Sai, tính từ nhóm methyl, C=C của acid (2) ở vị trí thứ 9 nên acid ở vị trí (2) thuộc loại acid béo omega-9.
(c) Đúng, glycerol có 3 nhóm -OH nên hút ẩm và giữ ẩm mạnh thông qua liên kết hydrogen, vì vậy glycerol là chất giữ ẩm cho da. Bằng cách duy trì độ ẩm tối ưu, củng cố hàng rào bảo vệ da và hỗ trợ tăng độ đàn hồi, glycerol ngăn ngừa tình trạng da khô ráp, chống nếp nhăn (biểu hiện của lão hóa).
Glycerol cũng có vị ngọt nhẹ, giữ ẩm cho thực phẩm nên dùng làm hương vị trong thực phẩm.
(d) Đúng, phản ứng:
(C17H35COO)(C17H33COO)(C17H29COO)C3H5 + 3KOH —> C17H35COOK + C17H33COOK + C17H29COOK + C3H5(OH)3
C17H35COOH + KOH —> C17H35COOK + H2O
1 gam (1000 mg) chất béo chứa 882 mg X và 34,08 mg C17H35COOH
—> mKOH = 56(3.882/882 + 34,08/284) = 174,72 mg
—> Chỉ số xà phòng hóa là 174,72
Câu 2.
(a) Sai, cấu tạo oleic acid:
Đây là một acid béo omega-9 do có nối đôi C=C ở vị trí cacbon số 9 tính từ nhóm methyl.
(b) Sai, phản ứng:
(C17H33COO)3C3H5 + 3KOH —> 3C17H33COOK + C3H5(OH)3
C17H35COOH + KOH —> C17H35COOK + H2O
1 gam (1000 mg) chất béo chứa 884 mg triolein và 28,4 mg stearic acid
—> mKOH = 56(3.884/884 + 28,4/284) = 173,6 mg
—> Chỉ số xà phòng hóa là 173,6
(c) Đúng, xà phòng hóa chất béo luôn tạo glycerol, đây là alcohol ba chức có -OH gắn với C liền kề nên tạo phức chất màu xanh lam với Cu(OH)2 ở điều kiện thường.
(d) Đúng